Từ khóa 'thời tiết' chạm đỉnh tìm kiếm: Siêu AI dự báo thiên tai đã 'vượt mặt' con người thế nào?

Nếu bạn vừa mở điện thoại sáng nay chỉ để kiểm tra xem liệu chiều nay có mưa ngập đường hay không, bạn không hề cô đơn. Lượng tìm kiếm từ khóa "thời tiết" tại Việt Nam đang tăng vọt theo chiều thẳng đứng trên Google Trends do những diễn biến thời tiết vô cùng thất thường tại cả ba miền.

Nhưng có một thực tế công nghệ mà ít người chú ý: Cách chúng ta nhận cảnh báo mưa bão trên smartphone mỗi ngày đã hoàn toàn thay đổi. Kỷ nguyên của các siêu máy tính dự báo truyền thống cồng kềnh đang dần nhường chỗ cho các mô hình Trí tuệ nhân tạo (AI) với tốc độ tính toán nhanh hơn gấp hàng chục nghìn lần.

Google GraphCast và Huawei Pangu-Weather: Khi AI làm thay việc của siêu máy tính vật lý

Trước đây, để đưa ra một bản tin dự báo thời tiết, các siêu máy tính phải giải các phương trình động lực học chất lưu cực kỳ phức tạp của bầu khí quyển — một quá trình mất từ vài giờ đến cả ngày trời. Giờ đây, các ông lớn công nghệ đã tìm ra lối đi tắt bằng AI.

Google DeepMind GraphCast: Mô hình AI này có thể đưa ra dự báo thời tiết cực kỳ chi tiết trong vòng 10 ngày tới chỉ trong vòng chưa đầy 60 giây. Điều đáng kinh ngạc là GraphCast chạy trên một máy tính duy nhất sử dụng chip Google TPU v4, thay vì một trung tâm dữ liệu khổng lồ. Nó dự báo ở độ phân giải cực cao 0,25 độ kinh vĩ (tương đương khoảng 28km x 28km) và đã được chứng minh là vượt trội hơn mô hình dự báo hàng đầu thế giới của châu Âu (ECMWF) trên 90% trong số 1.380 chỉ số kiểm định.Huawei Pangu-Weather: Được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Nature, mô hình AI này có tốc độ xử lý nhanh hơn các phương pháp dự báo truyền thống tới 10.000 lần. Pangu-Weather có thể dự báo quỹ đạo của các siêu bão chỉ trong vài giây thay vì hàng giờ đồng hồ như trước đây, giúp các cơ quan khí tượng phát lệnh sơ tán sớm hơn rất nhiều.

Người dùng Việt Nam được hưởng lợi gì ngay lúc này?

Sự phát triển của AI không còn là câu chuyện lý thuyết trong phòng thí nghiệm. Tại Việt Nam, độ chính xác của các ứng dụng thời tiết quen thuộc trên iOS và Android đã được cải thiện rõ rệt nhờ tích hợp các mô hình máy học (Machine Learning) tiên tiến này.

Khi bạn sử dụng các ứng dụng như Windy, Weather Underground hay thậm chí là tính năng thời tiết mặc định trên iPhone (được Apple nâng cấp sâu bằng AI thu mua từ Dark Sky), các thuật toán sẽ liên tục phân tích dữ liệu radar thời gian thực (Nowcasting). Khả năng dự báo mưa chính xác theo từng phút (ví dụ: "Mưa sẽ bắt đầu sau 15 phút nữa và kéo dài 40 phút tại vị trí của bạn") chính là nhờ sự can thiệp của AI trên thiết bị.

Lời kết từ Điện Tử Đức Thọ

Công nghệ không chỉ nằm ở những chiếc smartphone màn hình gập hay những con chip chơi game đỉnh cao. Công nghệ đôi khi là những thuật toán chạy ngầm, âm thầm bảo vệ chúng ta trước những cơn thịnh nộ của thiên nhiên. Trong bối cảnh thời tiết Việt Nam ngày càng khó lường, việc sở hữu ít nhất một ứng dụng dự báo thời tiết thông minh và bật tính năng thông báo khẩn cấp là cách tốt nhất để bạn tự bảo vệ bản thân và gia đình.